
Altijd aan staan: waarom je pas stopt als het niet meer gaat
Je grens voelen is moeilijker dan het klinkt, want je staat bijna altijd aan. Je bent gewend om door te gaan, om verantwoordelijkheid te dragen en om te leveren. Je zit in je element.
Rust voelt daardoor ongemakkelijk en stilstaan voelt als achteruitgang. Dus ga je door, ook als je lijf signalen geeft. Je stopt pas als het echt niet meer gaat. Niet omdat je je grens voelt, maar omdat je er al ver overheen bent.
Veel mensen denken dat grenzen duidelijk zijn, zo duidelijk als een slagboom bij een spoorwegovergang. Daar zijn de regels helder: gaat hij omhoog, dan rij je, en gaat hij omlaag, dan stop je.
Met je lijf werkt het anders. Je lijf is ook een voertuig, maar de regels zie je niet zoals bij een slagboom. Toen jij instapte, zat er geen leraar naast je die je uitlegde hoe je de koppeling intrapt, schakelt, gas geeft en vooral hoe je afremt. Er was geen handleiding, geen examen en geen leefbewijs. Alles ging tegelijk.
Je grens voelen vraagt vertraging, en juist vertragen is voor mensen met een hoge lat bijna onverdraaglijk. Je hebt geleerd om spanning te negeren en door te gaan, om vermoeidheid te relativeren en door te zetten waar anderen stoppen. Dat heeft je ver gebracht, maar het maakt voelen ingewikkeld.
Als je leert bewegen, trainen of herstellen, beweeg je altijd tussen drie zones.
In de comfortzone voelt alles veilig, bekend en onder controle. Je lijf ervaart weinig spanning, maar er gebeurt hier ook weinig. Er is geen groei en geen verandering.
In de paniekzone is de spanning te groot. Je adem schiet omhoog en je hoofd neemt het over. Je lijf gaat in de bescherming, niet om je tegen te werken, maar om je te redden. Veel mensen kennen deze zone goed, en dat is geen toeval. Deze vaardigheden waren ooit nodig om te overleven, en het zijn dezelfde vaardigheden die je nu inzet in je werk en je privéleven. Dat gaat vanzelf.
De groeizone is de zone van lichte spanning. Het is niet comfortabel, maar wel te verdragen, en het vraagt je aandacht. Hier leer je het verschil tussen inspanning en overspanning, en hier ontdek je dat gerichte inspanning uiteindelijk ontspanning geeft. Groei ontstaat altijd hier.
Wie altijd aan staat, herkent de groeizone vaak niet. De comfortzone voelt zinloos en de groeizone voelt te zacht, dus ga je door tot je in de paniekzone belandt. Pas daar voel je iets: pijn, uitputting, vastlopen. En dan denk je: dit is mijn grens. Maar dat is het niet. Het is wat er gebeurt als je je grens al lang voorbij bent.
Trainen binnen je groeizone vraagt iets anders dan doorzetten. Het vraagt dat je ongemak niet ontloopt, maar het ook niet overschreeuwt. Je blijft aanwezig terwijl het licht schuurt, en je stopt voordat het escaleert. Dat is geen zwakte, het is een vaardigheid, en juist veel sterke mensen hebben die nooit hoeven te ontwikkelen.
Bij personal training ligt de focus niet op harder gaan, maar op nauwkeuriger worden. Samen onderzoeken we waar spanning je nog helpt, wanneer je lijf dichtklapt en waar groei mogelijk blijft. In mijn personal training studio in Nieuwerkerk aan den IJssel werken we 1-op-1 en bewust in die groeizone. Dat betekent dat je ongemak toelaat en signalen serieus neemt, en dat je stopt voordat het te veel wordt. Zo groei je zonder schade.
Als je leert bewegen binnen je groeizone, verandert je relatie met jezelf. Je hoeft niet meer te wachten tot het misgaat, omdat je eerder voelt wanneer iets genoeg is. Je blijft krachtig zonder jezelf uit te putten, en dat werkt door in alles: in je werk, in je privéleven en in je herstel.
Schuurt dit tijdens het lezen? Dan zit je waarschijnlijk niet verkeerd. Voor veel mensen is dit het moment om niet langer alleen met hun grenzen te experimenteren, maar ze samen te onderzoeken. Daar hoort begeleiding bij die het ongemak niet ontloopt, maar het wel veilig houdt. Wil je hier verder in kijken, dan begint het met één training.